Kapucinernas historia

Kapucinordens rötter kan sökas hos den helige Franciskus av Assisi. Hans första följeslagare började samlas kring honom på 1200-talet, de som liksom han ville leva på ett radikalt sätt enligt de ideal vi finner i evangeliet. Det var just för dessa första bröder, vilka redan år 1217 bildade en kommunitet av 3.000 bröder, som Franciskus skrev en regel som beskrev hur Fratres Minores, mindrebröderna, bör leva. Denna regel godkändes av påven Honorius III år 1223.

Dock, efter Franciskus död år 1226 tolkade och realiserade hans lärjungar på olika sätt de ideal som sammanfattades i hans regel. Med tiden utkristalliserades sakta två av varandra oberoende grupper, som i sina tolkningar av regeln gick i olika riktningar. Den ena var Fratres Minores Conventuales, de s.k. konventualfranciskanerna (conventus - kloster), som levde i stora kommuniteter i stora kloster, oftast i städer, och som tog emot olika privilegier av påvar och levde enligt en mildare tolkning av regeln som motiverades av det omfattande pastorala och vetenskapliga arbete de åtog sig. Den andra var Fratres Minores Observantes, som levde enligt en strängare tolkning av ordensregeln.

Påven Leo X godkände de två ordensgrenarnas autonomi år 1517. På så sätt uppstod i den franciskanska familjens sköte två av varandra oberoende ordnar. Påven förbjöd då också införandet av nya reformer inom dessa ordnar för att förebygga vidare splittring. Trots detta togs dock sådana initiativ efter mycket kort tid. Den nya reformen började gro i observanternas orden bara några år efter den tidigare uppdelningen. Dessa bröder började kalla sig Frati Cappuccini, kapucinbröder. Deras ideal var att återvända till ett strängare levnadssätt enligt den forna franciskanska regeln. De ville återvända till källan.

Kapucinernas reform påbörjades av Matteo Serafini från Bascio (1495-1552), en franciskan av observanternas gren, som under det stora jubelåret 1525 dök upp i Rom i en lite annorlunda ordensdräkt med stor, spetsig kapuschong. Enligt honom var det den helige Franciskus ursprungliga dräkt. Av påven Clemens VII fick han muntligt tillstånd att föra ett liv i botgöring och fattigdom, och att i enkla predikningar uppmana folk att leva enligt evangeliet, vidare att ta hand om sjuka och att använda denna annorlunda ordensdräkt. Inom mycket kort tid samlades kring honom en grupp bröder som ville dela hans livsstil.

Under en epidemi i furstedömet Camerino tog de första kapucinerna hand om de smittade på ett heroiskt sätt. Det gjorde dem mycket populära bland folket. Tack vare det och med hjälp av Camerinos furstinna Caterina Cibo blev de godkända som en ny ordensgren av påven Clemens VII år 1528. Påven gav dem autonomi och tillät dem att föra ett liv i botgöring enligt den helige Franciskus regel.

Namnet kapuciner kommer av den långa kapuschongen (på italienska cappuccio - luvan, cappuccio – cappuccini). I början användes detta namn som ett smeknamn som bröderna hade fått av det enkla folket, men sedan blev det ordens officiella namn, Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum, OFMCap.

Den unga ordensfamiljen stötte från första början på många problem och upplevde en del inre kriser, vilka den lyckades övervinna med stor möda. Först återvände reformens grundare, pater Matteo, till franciskanerna av observanternas gren. Hans efterträdare, pater Luigi från Fossombrone, lämnade också orden. Därefter gick den nye generalföreståndaren, pater Bernardino från Ochino (1487-1564), över till protestanterna, vilket kastade en skugga över hela den nya orden.

Franciskanerna av observanternas gren, som ville förebygga den franciskanska ordens vidare splittring, använde sig av olika metoder för att bromsa kapucinernas vidare utveckling. De bad t.o.m. påven Paulus III att han skulle upplösa kapucinorden. Guds försyn räddade dock orden. År 1535 valdes pater Bernardino Palli från Astia (1485-1557) till generalföreståndare, en stor reformatör och organisatör av ordenslivet. Tack vare hans ansträngningar godkändes kapucinernas första konstitutioner (en tolkning av regeln) av påven Paulus III. Dessa konstitutioner gäller i sina väsentliga delar än i dag. Under hans ledning (1535-1538 och 1546-1552) fick orden en välfungerande struktur. Den delades i provinser. Pater Bernardino påbörjade också ordens missionsverksamhet genom att skicka de första kapucinerna till Egypten, där de led martyrdöden.

Kapucinernas, och framför allt pater Bernardinos från Astia deltagande i det tridentinska konciliet, återuppbyggde ordens förstörda rykte och prestige. Pater Bernadino var en av dåtidens stora och berömda teologer och gjorde en stor insats i själva konciliet. Kapucinerna införde också genast konciliets föreskrifter, vilka stärkte deras återuppbyggda rykte. Det sades att bland alla ordnar var det bara kapucinerna som inte behövde reformeras i det tridentinska konciliets anda, eftersom de redan hade gjort det. Allt detta bidrog till att påven Paulus IV år 1560 godkände orden med en påvlig bulla, „Pastoralis Officii”. Efter detta började en dynamisk utveckling.

År 1537 förbjöd påven Paulus III bröderna att sprida sig på andra sidan av Alperna. De fick grunda sina kloster enbart i Italien, men redan påven Gregorius XIII gav år 1574 sitt tillstånd åt kapucinerna att bosätta sig och grunda sina kloster över hela världen.

I dag räknar kapucinorden ca 11.000 bröder, vilka enligt den helige Franciskus av Assisi exempel och förebild tjänar Kyrkan i 99 länder på alla bebodda kontinenter.

Från och med den 8 oktober 1986 arbetar kapucinbröder också i Sverige. De kom från Polen, från Warszawaprovinsen, på biskop Hubertus Brandenburgs inbjudan.

Kapucinernas historia i Sverige

1985 (den 30 januari) – generalföreståndaren, pater Flavio Carraro med sitt råd överväger möjligheten att överföra orden till Skandinavien.

1985 (maj) – kapucinorden får en officiell inbjudan av biskop Hubertus Brandenburg att grunda en kommunitet i Sverige. Generalföreståndaren vänder sig med detta uppdrag till Warszawaprovinsen. Polska kapucinbröder tar emot inbjudan i juni 1985.

1986 (den 8 oktober) – de första kapucinbröderna Tomasz Nitkiewicz, Piotr Mucha och Jan Maslowski kommer till Sverige och bosätter sig vid Domkyrkan i Stockholm. Där hjälper de till i Polska missionen, arbetar pastoralt bland polacker samt läser svenska.

1987 – bröderna delar upp sig för att på så sätt bättre lära sig språket. Pater Tomasz Nitkiewicz kommer till Norrköping och pater Piotr Mucha till Växjö, medan broder Jan Maslowski stannar i Stockholm.

1987 (den 13 november) – pater Tomasz Nitkiewicz avlider oväntat.

1987 (den 10 december) – till Sverige kommer en ny broder, Tomasz Wojcik, som bosätter sig i Växjö.

1988 (november) – bröderna Jan Maslowski, Tomasz Wojcik och Józef Chrzanowski, som detta år kom till Sverige, börjar arbeta i Lidköping.

1989 (den 1 januari) – kapucinbröderna får för första gången ansvar för en församling i Sverige. I Lidköping grundas också kapucinordens första kloster i Sverige, som år 1996 flyttas till Skövde.

1993 – ytterligare en ny broder, Jan Nowosielski, kommer till Sverige.

1993 – pater Tomasz Wojcik kommer till Stockholm. Efter några månader kommer också broder Jan Maslowski, och bröderna bosätter sig i ett nytt kloster i Nacka för att lägga grunden till en ny församling där.

1994 – ytterligare två nya bröder kommer till Sverige. Till Lidköping kommer pater Marek Rubaj och pater Andrzej Konopka kommer till Stockholm. Pater Andrzej börjar sitt arbete bland de spansktalande.

1997 – till Skövde kommer en ny präst, pater Jaroslaw Daniluk.

2000 – provinsialkapitlet i Warszawa uttalar sig positivt angående planerna att vidareutveckla vår kapucinska närvaro i Sverige. I samband med det tar kapucinerna över ännu en församling i Sverige – Angered i Göteborg. Pater Józef Chrzanowski blir kyrkoherde och den kapucinska kommunitetens föreståndare där. Det kommer också nya medbröder från Polen för att hjälpa till där: pater Ryszard Zielinski och broder Slawomir Pikula. Till Stockholm kommer den 17 oktober pater Miroslaw Jankowski, som detta år avslutat sina studier på Biblicum i Rom.

2003 – ett avgörande år för kapucinernas närvaro i Sverige. En s.k. custodia, dvs. en administrativ enhet inom orden med viss självständighet i förhållande till provinsen, bildas i Sverige. Till Custodians skyddshelgon väljs den helige Franciskus av Assisi. Till Custodians förste föreståndare (custos) utnämns pater Marek Rubaj. År 2003 håller också kapucinernas Custodia i Sverige sitt första kapitel.

2004 – custodian upplever en stor glädje på grund av broder Robert Zuczkowskis prästvigning. Broder Robert är den förste kapucinbroder som har en anknytning till Sverige, eftersom han är delvis uppvuxen här. Han börjar sitt pastorala arbete som kaplan i Angered i Göteborg. Angered får också en ny kyrkoherde, pater Miroslaw Jankowski, och en ny guardian för kommuniteten, pater Jaroslaw Daniluk. I september samma år anförtror biskop Anders Arborelius OCD också själavården i Polska missionen i Göteborg åt kapucinerna. Pater Jaroslaw Daniluk utnämns till missionens rektor.

2005 (augusti) – Sverige får en ny kapucinbroder från Polen, då pater Marcin Wojciechowski kommer till Skövde. I Stockholm åtar sig bröderna arbete i ytterligare en församling, Den Heliga Familjens församling i Haninge.

I dag finns det tio kapucinbröder i Sverige. Bröderna i Stockholm (Nacka), Göteborg (Angered) och Skövde arbetar i första hand inom församlingarna.

(wersja polska:)

 Zakon Kapucynów - rys historyczny

Początki historii Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów prowadzą nas wprost do postaci Świętego Franciszka z Asyżu. To wokół niego na początku XIII wieku zaczęli się gromadzić jego pierwsi towarzysze, pragnący tak jak on, radykalnie, żyć według ideałów nakreślonych przez Ewangelię.

To właśnie dla pierwszych braci, którzy w 1217 roku stanowili wsólnotę liczącą około 3 tysięcy osób, została napisana Reguła, sposób życia Braci Mniejszych, zatwierdzona oficjalnie przez papieża Honoriusza III w 1223 roku.

Jednak po śmierci Świętego z Asyżu (1226) jego uczniowie różnie interpretowali ideały Założyciela i różnie je realizowali. Z biegiem czasu odzieliły się stopniowo, niezależnie od siebie i w dwóch przeciwnych kierunkach Bracia Mniejsi Konwentualni, korzystający ze złagodzeń i przywilejów papieskich, umotywowanych dynamiczną i wielostronną działalnością duszpasterską i naukową oraz Bracia Mniejsi Obserwanci, skupiający zwolenników ścisłego zachowywania Reguły św. Franciszka.

Autonomię tych dwóch gałęzi franciszkańskich usankcjonował papież Leon X w roku 1517. Powstały tym samym dwa odrębne zakony w łonie tej samej rodziny franciszkańskiej. Bulla papieska obok różnych zaleceń zakazywała podejmowania nowych reform. Mimo to w bardzo krótkim czasie doszło do nowych inicjatyw. Już kilka lat później zaczynają się formować Bracia Mniejsi Kapucyni, wyłonieni z Obserwantów, stawiający sobie za cel autentyczne zachowywanie ideałów św. Franciszka bez złagodzeń.

Reformę zapoczątkował obserwant Mateusz Serafini z Bascio (1495-1552), który w roku powszechnego jubileuszu 1525, pojawił się w Rzymie w habicie ze spiczastym kapturem, bowiem według niego taki ubiór miał nosić Franciszek z Asyżu. Otrzymał on od papieża Klemensa VII ustne zatwierdzenie pokutnego trybu życia, oddanego praktykowaniu ubóstwa, głoszeniu pouczeń ewangelicznych i posłudze chorym oraz używania odrębnego ubioru.

Podczas trwania zarazy na terenie księstwa Camerino, pierwsi bracia kapucyni oddali się ofiarnej posłudze chorym, co zjednało im powszechne uznanie ludności, a dzięki poparciu ksieżnej Camerino, Katarzyny Cibo uzyskali oni zatwierdzenie wspólnoty przez papieża Klemensa VII w 1528, odłączającej ich od Obserwantów i pozwalającej prowadzić życie pokutnicze według Reguły św.

Nazwa "kapucyni" pochodzi od szczególnej formy długiego kaptura. Początkowo używano jej jako przydomek, a następnie stała się oficjalną nazwą Zakonu.

Młoda rodzina zakonna od samych początków przeżywała kryzysy, z których z wielką trudnością się wydźwignęła. Najpierw inicjator reformy o. Mateusz wrócił z powrotem do Obserwantów. Opuścił ją także o. Ludwik, nastepca o. Mateusza, a apostazją i związaniem się z protestantyzmen wzbudził do niej niechęć przełożony generalny o. Bernardyn Ochino (1487-1564).

Obserwanci, chcąc zapobiec dalszemu rozłamowi w zakonie, używali różnych środków, aby zahamować rozwój kapucynów, łącznie ze staraniem się u papieża Pawła III o ich rozwiązanie.

Wprost opatrznościową rolę odegrał wybrany w 1535 r. na przełożonego generalnego o. Bernardyn Palii z Asti (1485-1557), reformator i organizator życie zakonnego. Przede wszystkim swoim staraniem wyjednał zatwierdzenie przez papieża Pawła III pierwszych konstytucji zakonu, obowiązujących w swoich zasadniczych częściach aż do czasów współczesnych. Za swoich rządów (1535-1538 i 1546-1552) skonsolidował zakon wewnętrznie, podzielił na prowincje, zapoczątkował działalność misyjną, wysyłając ekipę misjonarzy do Egiptu, gdzie ponieśli oni śmierć męczeńską.

Udział kapucynów w sesjach Soboru Trydenckiego, a zwłaszcza wystąpienia Bernardyna z Asti, zaliczanego do wybitniejszych teologów epoki, odbudowały nadwątlony prestiż zakonu. Ponieważ zaczęto od razu wprowadzać w życie ustalenia Soboru, wpłynęło to z kolei na uformowanie się korzystnej opinii, że wśród zakonów "tylko kapucyni nie potrzebują reformy" i "nie należy czynić żadnego uszczerbku ich dotychczasowemu życiu”. Wyraziło się to ostatecznym zatwierdzeniem kapucynów przez papieża Pawła IV bullą "Pastoralis officii" w 1560 r. W tym czasie nastąpiła dynamiczna ekspansja terytorialna Zakonu.

Zakon, rozwijający się dotąd na ziemiach włoskich, nie mógł w myśl zakazu papieża Pawła III z 1537 r. "przekroczyć" Alp, ale dzięki bulli papieża Grzegorza XIII z 1574 r. kapucyni "mogli we wszystkich częściach świata zakładać domy i klasztory".

Obecnie Zakon Braci Mniejszych Kapucynów liczy okolo 11000 zakonników, którzy na wzór św. Franciszka z Asyżu służą Kościołowi w 99 krajach.

Od 8 października 1986 roku Kapucyni służą także w Szwecji. Albowiem w tym dniu, jako odpowiedź na zaproszenie Biskupa diecezji Sztokholm - Hubertusa Brandenburga, przybyli na tą ziemię pierwsi bracia kapucyni z Prowincji Warszawskiej.

Historia kapucyńskiej obecności w Szwecji.

1985 (30 stycznia) - Minister Generalny, br. Flavio Carraro wraz z Definitorium Generalnym decydują o rozważeniu praktycznych możliwości zaszczepienia Zakonu na Ziemi skandynawskiej

1985 (Maj) - Zakon Kapucynów otrzymuje oficjalne zaproszenie od biskupa Hubertusa Brandenburga do założenia nowej fundacji w Szwecji, a Minister Generalny zwraca się z tą propozycją do Prowincji Warszawskiej. Propozycja zostaje przyjęta w czerwcu 1985.

1986 (8 października) - Przybywają pierwsi bracia Tomasz Nitkiewicz, Piotr Mucha i Jan Masłowski, którzy osiadają przy katedrze w Sztokholmie. Tutaj oddają się posłudze duszpasterskiej wsród Polonii, pomagając chętnie w Misji Polskiej.

1987 - Bracia rozdzielają się w celu praktycznego rozwoju języka szwedzkiego. Brat Tomasz Nitkiewicz udaje się do Norrköping, brat Piotr Mucha do Växsjö.

1987 (13 listopada) - Umiera br. Tomasz Nitkiewicz.

1987 (10 grudnia) - Przybywa kolejny brat, Tomasz Wójcik i zamieszkuje w Växjö.

1988 (Listopad) - Bracia Jan Masłowski, Tomasz Wójcik, Józef Chrzanowski przybywają do Lidköping.

1989 (1 stycznia) - W Lidköping powstaje pierwsza kapucyńska placówka parafialna na Ziemi szwedzkiej. Tutaj także powstaje pierwszy kanonicznie erygowany dom zakonny przeniesiony w 1996 do Skövde.

1993 - Przybywa kolejny brat, Jan Nowosielski.

1993 - Brat Tomasz Wójcik udaje się do Sztokholmu. Po kilku miesiącach przybywa brat Jan Masłowski. Wtedy bracia zamieszkują w nowym domu zakonnym w dzielnicy Nacka oddając się posłudze duszpasterskiej i tworząc podwaliny nowej kapucyńskiej parafii.

1994 - Przybywają nowi bracia, brat Marek Rubaj do Lidköping oraz brat Andrzej Konopka do Sztokholmu. Brat Andrzej oddaje się posłudze w Misji Hiszpańskiej.

1997 - Do Skövde przybywa nowy kapłan Jarosław Daniluk, który w niedługim czasie staje się znanym i cenionym organizatorem pielgrzymek do znanych Sanktuariów Maryjnych w Europie.

2000 - Kapituła Prowincji Warszawskiej decydyje o zwiększeniu wysiłków na rzecz rozwoju misji kapucyńskiej w Szwecji. W tym celu, w sierpniu, przyjęta zostaje jeszcze jedna placówka kapucyńska w Geteborgu. Tam też przybywają nowi bracia, Ryszard Zieliński oraz w następnym roku Sławomir Pikuła. Natomiast 17 października 2000 r. do Sztokholmu po skończonych właśnie studiach na Biblicum w Rzymie przybywa br. Mirosław Jankowski.

2003 - Ten rok jest przełomowy dla obecności Zakonu Kapucynów w Szwecji. Zostaje ustanowiona Kustodia Szwecji, a jej patronem obrany Święty Franciszek z Asyżu. Pierwszym przełożonym regularnym zostaje mianowany brat Marek Rubaj. W tym roku odbywa się także Pierwsza Zwyczajna Kapituła Kustodii Szwecji

2004 - Kustodia przeżywa wielką radość z powodu święceń kapłańskich pierwszego brata pochodzącego ze Szwecji. Jest nim brat Robert Żuczkowski, który przybywa do Geteborga. We wrześniu tego roku Biskup Anders Arborelius powierza Kapucynom Misję Polską w Geteborgu. Rektorem zostaje mianowany brat Jarosław Daniluk

Obecnie wsólnota Kapucynów liczy 10 braci. Bracia w Sztokholmie, Geteborgu i Skövde oddają się przede wszystkim pracy parafialnej.